پارادکس ها ( تناقض نمایی ها )
دوگانه های رفتارشناسی در کرونا

در کمتر از دو ماه ، ویروس ناشناخته ای عالمگیر شد و تمام حوزه های ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی را تحت تاثیر قرار داد ، تاثیری که جهان سالیان متمادی  از عوارض آن متاثرخواهد بود .

paradox2

درکمتر از 3ماه، جهان در بندِ ناشناخته ای به نام ویروس کویید19 گرفتار شد.
بااین که ابعادِ شناختی، بیماری زایی ودرمان درباره ویروسِ نوپدید،هنوز به خوبی روشن نیست، جهان ازمنظر پدیدارشناسی، خودرا درمعرض تحولات گسترده می بیند. عرصه هایی چون اقتصاد، فرهنگ، بهداشت عمومی ،مدیریت  ، سیاست وغیره ناچار از پذیرش هنجارهای متفاوتی خواهند بود که دورانِ همه گیری ملی وجهانی بر جوامع انسانی تحمیل می کند تابتوانند در دوران پسا کرونایی، جایگاه مناسب تری جست وجو کنند.


فکرمی کنم، آغازینِ دوره پساکرونایی، دوران بی ثباتی ذاتی درهمه عرصه های مربوطه ازجمله فرهنگ رفتارهای اجتماعی باشد ودیرزمانی صرف ایجاد هنجارهای قابل تطبیق با الزام های آن روزگار خواهد شد.


این روزها شاهد شکل گیری فرهنگ رفتاری تقریبا نوپدید درمواجهه با این بیماری هستیم؛ مقوله ای که نیازمند مطالعه، کامل ترشدن، شناختِ تناقض ها وناهنجاری ها در رفتارهای جمعی، نقد وبررسی جوانب گوناگون می باشد.
ایران پس از چین، زودتر ازدیگر نقاط جهان به دام این ناشناخته مرموز افتاد ولاجرم رفتارشناسی اجتماعی دوران همه گیری کرونا، می تواند رهیافت مناسبی برای ساماندهیِ فرهنگ رفتارها وهنجارهایِ اجتماعی ما دردوران پسا کرونا باشد.


شهرستان گناباد، کهنْ دیارِ زیبای ما می تواند به عنوان شاخص قابل تعمیم، در این رفتارشناسی (کرونایی) مطرح باشد. دوگانه های رفتاری وپارادوکس(تناقض نمایی) های جاری دراین فرهنگ، بدلیل یکدستیِ تقریبیِ تاریخی، قومی و گویشی، کارمطالعه، شناخت وداده هارا دقیق تر می نمایاند.


این دوگانه های فرهنگی در رفتارشناسی جمعی کرونا درشهرستان ما قابل مطالعه است :
* یکی دوماه است که به دلیل فرهنگ بهداشتی، سخت درپی ماسک،دستکش واقلام ضدعفونی می گردیم...
اما هم زمان فرهنگِ قرنطینه خانگی، پرهیز ازترددهای غیرلازم وسفر را جدی نمی گیریم.

 

* تهیه اقلام دارویی، بهداشتی وضروری برای شرایط حاد، برایمان به حرص وعادت (ونه فرهنگ) تبدیل شده است.
اما همین شبه فرهنگ، بلای امنیتِ کالاهای مصرفی ماشده است.

 

* شهروندانی بااحساس مسوولیت جمعی، دینی وانسانی اقدام به خرید ماسک ودستکش واقلام ضدعفونی وبهداشتی کرده ودر ورودی مراکز درمانی چون بیمارستان بهلول، محله ها وروستاها به رایگان توزیع می کنند
وشهروندانی نیز بنابه یک رفتارمخرب در کسب وتجارت، اقدام به احتکار، گرانفروشی وایجاد کمبود تصنعی دربازار می کنند تا سود بیشتری ببرند.

 

* کمپین های گوناگون اجتماعی در دوران کرونا دارد، به شکل گیری فرهنگ های عالی جمعی می انجامد اما دوگانه های رفتارشناسی دراین جا هم قابل ملاحظه است:

-کمپین نه به مسافرت در بعضی مناطق شهرستان مثل براکوه وکاخک تقریبا خوب جواب داده است اما درهمین مناطق که نگارنده اشراف بیشتری دارد، ناهنجاری های فرهنگی قابل اعتنا می باشند.

 

شدت سفر از شهرهای بزرگ به چندروستا  اهالی را (در نبودِ اختیارات وراهکارهای لازم درشهرستان) وادار به ابداع (انواع روش های) دفاع ازخود کرده است .

 

دریکی ازروستاها مردم درروز عید، سرنشینان اتوموبیل رسیده ازتهران را درچند قدمی منزل والدین پیرشان متوقف کرده وخواهان بازگشت آن ها می شوند. اصرار سرنشینان بی فایده است ومسافرانِ بی مبالات ناچار از بازگشت می شوند وبرای محکم کاری، تا 50 کیلومتری روستا، مشایعت می شوند.

 

در روستای دیگری دهیاری وشورا با مسافران نوروزی بی مبالات خود، راه وچاره ای جز تهدید نمی یابد. آن ها را دعوت به خانه نشینی وتهدید به برخوردجدی درصورت رعایت نکردن می کنند.

 

این مسافران  فرهنگ والزامِ خانه نشینی درمبدا را به هیچ انگاشته وزن وفرزند را درمعرض خطر قرار داده ومثلا ازتهران عازم شهرستان شده‌اند که به دیدار عزیزان سالمندشان بیایند. درمقصد هم به درخواست های اهالی توجهی نمی کنند. احتمالا یکی دومورد فوتی کرونایی روستا می تواند حاصل این تناقضِ فرهنگی باشد.

 

*خاکریز سازی تدافعی اهالی روستاها ( که دهیاران و مردم نسبت به شهرها، آزادی عمل بیشتری دارند) از جمله رفتارهای ابداعی ونوپدید جمعی است که ازاحساس خطر درمقابل هجومِ روستاگردی های معمول نوروزی شهری ها نشأت می گیرد. روشی کم خرج واحتمالا کارآمد که البته می تواند مؤید شکل گیری خشونت های دوران پساکرونایی نیز باشد.
و....

 

تقارن ها وتناقض های غم انگیزی که حاصل ناکارآمدی های فرهنگِ رفتارهای اجتماعی ماست :

 

گورهای ردیف شده کرونایی  در حاشیه آرامستان ها# با# ترافیک ردیف اتوموبیل های مسافران نوروز درورودی شهرها
بحران خانه نشینی های خسته کننده وبدونِ هدف وخلاقیتِ کرونایی # با# بحران مدیریت وآشفتگی های تصمیم سازی در بحران کرونا

 

بازارگردی، سفرهای تفریحی وعملکردها غیرمسوولانه رفتاری بعضی ازشهروندان# با# خستگی ها، دوری ازخانواده وبیماری ومرگ ومیر پزشکان، پرستاران ودرمانگران مراکز درمان .

 

با این حال نظریه ای هم میگوید :

مردمی که رعایت نمیکنند را نباید سرزنش کرد ، رهبرانیکه میگویند نگران نباشید قابل ملامتند .

 

احمد بیواره 99/1/5