جامعه شناسي خودماني
كدام باور فرهنگي مانع توسعه گناباد است ؟

توسعه ( فرهنگي ، اقتصادي و اجتماعي )  بدون توجه به اثر بخشي باورهاي فرهنگي بر ابعاد مختلف توسعه امكان پذير نيست . در اين ميان اما برخي باورهاي غلط مانع توسعه ميشود .

 moghimi1

 


گاهي ورود به بعضي از مباحث همچون نيشتري دردناك بر دملي چركين است كه مشمئز كننده بنظر ميرسد . هرچند اين نيشتر درمانگر است ، ولي در اثناي كار ، درد و البته ترشح چركين متعاقب آن ، فرياد عده اي را در پي دارد . البته اين فريادها طبيعي است و پس از درمان آن تاول عفوني و كاهش درد ، بتدريج باور ميكنند كه اين نيشتر علت اصلي كاهش آن درد جانكاه بود ، نه آرامبخشهاي زودگذري كه هركس از طبع خويش حكمت ميكرد .

 

 

بحث باورهاي غلط فرهنگي نيز در همين مقوله مي گنجد و كمتر كساني هستند تا پيه شماتت اغيار و اقربا را به جان بخرند بخشي از مسائل جامعه را به رشته تحرير در آورند .

 

 

نكته ديگري كه لازم است يادآوري شود ، آن است كه ابعاد مختلف توسعه با فرهنگ درهم تنيده است ، به اين معنا كه چالش در هريك از بخشها ، تاثير فوق العاده اي بر مولفه هاي ديگردارد . بنابراين در مطالعات توسعه اي ، فقط اقتصاد مراد نيست ، بلكه همه ابعاد توسعه را بايد مورد توجه قرار داد . باورهاي فرهنگي كه باعث رفتارهاي اجتماعي ميشود ، نكته كليدي است كه فقط در اين بحث بصورت اجمالي اشاره اي به آن خواهيم داشت .

 

 

فرهنگ توسعه ، ايجاد باوري در ميان آحاد جامعه است كه باعث حركت از ايستايي به پويايي و دستيابي به سطح بالاتري از رفاه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي خواهد شد . بنابراين فقط جوامعي در اين زمينه گوي سبقت را از ديگران خواهند ربود كه به اين باور جمعي رسيده و همگان در اين جهت حركت كنند ، در غير اينصورت ، حركت توسعه اي جامعه را ميتوان به ماشيني تشبيه نمود كه يكي يا چند بخش از موتور محركه آن آسيب ديده باشد .

 

 

پس اولين و مهم ترين اصل ، باور جمعي براي رسيدن به توسعه است . از سوي ديگر ، بلند نظري ، ريسك پذيري و بلند همتي را نيز بايد بعنوان بايسته هاي ديگر توسعه مورد توجه قرار داد .

 

 

و اما برخي باورهاي غلط فرهنگي مانع توسعه در شهرستان گناباد را بصورت مصداقي بيان ميكنيم

 

 

عده اي از مردم معتقدند كه آنچه رزق روزي ما شده است ، خود بخود ميرسد ! هيچكس منكر آن نيست كه خداوند كريم متعال براي هر جنبنده اي در جهان هستي ، روزي مقدر فرموده است ، بلكه آموزه هاي ديني نيز انسانها ، به ويژه مومنان را تحريك ميكند تا در پي كسب روزي حلال تلاش كنند ، نه آنكه منتظر بمانند تا روزي برسد .

 

 

عده ديگري نيز معتقدند دنيا بي ارزش است و چون دارفاني است ، نبايد در مسير توسعه قدم برداشت ! اين در حالي است كه اسلام رهبانيت و عزلت و گوشه نشيني و تنبلي را بشدت مذموم دانسته و از سوي ديگر ، سرگذشت رهبران بزرگوار ديني مثل شخص رسول الله ( ص ) همسر مكرمه ايشان و امام علي ( ع ) گوياي اين حكمت است كه اين بزرگواران نيز كارهاي سخت اجتماعي و اقتصادي را انجام ميدادند . علاوه بر اين ، اقتدار اقتصادي و اجتماعي يك ملت ، باعث خواهد شد تا بتواند در مقابل مستكبران جهان مقاومت كند و مفهوم عدالت اجتماعي را نيز تحقق بخشد .

 


البته ذكر اين نكته نيز لازم است كه دنيا هدف نيست و چنانچه تلاش توسعه اي با هدف كسب منافع مادي و تكاثر ثروت به هر قيمت باشد نيز از ديدگاه ديني و انساني و اخلاقي مذموم است ، چون يقينا وقتي كاخي برپا ميشود ، كه صدها و هزاران كوخ فرو ريخته باشد .

 

 

باور ديگري كه متاسفانه بنظر ميرسد در ميان نسل جوان رسوخ كرده است ، آن است كه بايد در اثناي زندگي به نهايت رفاه ، آنهم با كمترين تلاش فكري و جسمي دست يافت ، باوري كه ( نان حلال ) را به چالش ميكشد و البته فرهنگ كار و تلاش را .

 

 

تنگ نظري و حسادت نيز معضل و بيماري بسيار بزرگي است كه توسعه را به تاخير مي اندازد . كسانيكه خوشان هنر انجام كاري را ندارند و در مقابل تا آنجا كه در توان دارند ، سنگ اندازي ميكنند تا كار ديگران با مانع مواجه شود .

 

 

هرچند موارد پيش گفته كه تقريبا در اكثر نقاط ايران عموميت دارد ، بر توسعه تاثير گزار است ، اما داستانكهايي غم انگيز از گناباد :

 

شنيدم قرار بود در محل مظهر قنات يكي از روستاهاي تابعه استخري به منظور پرورش ماهي قزل آلا احداث شود . عده اي از مسئولان شهرستان براي هماهنگي با اهالي به روستاي مورد نظر عزيمت و در جمع اهالي كه در محل مسجد تجمع كرده بودند حضور يافته اند . هنگاميكه يكي از مسئولان مشغول توضيح چگونگي اجراي طرح بود ، يكي از افراد مسن حاضر در جلسه برخاست و گفت : شما مي خواهيد در ميان آبهاي روستا ماهي بريزيد تا آبها را بخورند !!!

 

 

در روستايي ديگر ، بعضي از اهالي رصد ميكنند كه در اين ماه ، براي فلاني مهمان بيشتري آمده است ! يعني از فضا و آب روستا بيشتر استفاده كرده است .

 

 

چندين سال پيش قرار بوده است تا جاده اي از حاشيه يكي از مناطق رد شود ، عده اي از اهالي ديگران را اينگونه تحريك كرده اند كه اگر اين راه احداث شود ، غريبه ها شبها در اين منطقه اطراق خواهند كرد و نان ناياب خواهد شد !

 

 

يا فرد ديگري نيز هنگاميكه لودر و ادوات يكي از سازمانها مشغول احداث خياباني بوده اند ، جلو بيل لودر خوابيده و مانع احداث خيابان شده است .

 

 

به يكي از كشاورزان معمر گفته بودند : حاجي باغ انگور شما نياز به اينهمه آب ندارد ، چرا نيم متر آب تلمبار كرده اي و ايشان در پاسخ گفته بود : بنده مالك آب هستم ، هر جا دوست داشته باشم مصرف ميكنم !

 

 

و هزاران از اين نمط ...

 

رضا مقيمي كاخكي